Zawarcie małżeństwa ma nie tylko wymiar osobisty, ale również prawny i majątkowy. Z mocy prawa, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy małżonkami powstaje ustawowa wspólność majątkowa, o ile wcześniej nie zdecydują się oni na inne rozwiązanie. Prawo rodzinne daje jednak małżonkom realną swobodę w kształtowaniu relacji majątkowych – zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa.
Jakie ustroje majątkowe mogą wybrać małżonkowie?
Małżonkowie mogą – w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego –:
- rozszerzyć wspólność majątkową,
- ograniczyć wspólność majątkową,
- ustanowić rozdzielność majątkową,
- ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.
Taka umowa (potocznie nazywana intercyzą) może zostać zawarta zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w każdym momencie jego trwania.
Czym w praktyce jest wspólność majątkowa?
Wspólność majątkowa obejmuje co do zasady składniki majątku nabyte w trakcie trwania małżeństwa, niezależnie od tego, który z małżonków faktycznie je nabył. Dotyczy to m.in. dochodów z pracy, działalności gospodarczej czy innych źródeł zarobkowych.
Jednocześnie prawo jasno rozróżnia majątek wspólny i majątek osobisty każdego z małżonków. Do majątku osobistego należą m.in. przedmioty nabyte przed ślubem, spadki i darowizny (co do zasady), prawa autorskie, prawa niezbywalne czy składniki uzyskane w zamian za majątek osobisty.
To rozróżnienie ma ogromne znaczenie w praktyce – zwłaszcza przy rozwodzie, sporach majątkowych czy odpowiedzialności za zobowiązania.
Kiedy powstaje rozdzielność majątkowa?
Rozdzielność majątkowa może powstać:
- na podstawie umowy małżeńskiej (aktu notarialnego),
- na mocy orzeczenia sądu,
- z chwilą orzeczenia separacji lub rozwodu,
- w razie ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków,
- w razie ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.
W praktyce szczególne znaczenie ma sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej, które może nastąpić wtedy, gdy dalsze istnienie wspólności zagraża dobru rodziny lub interesom jednego z małżonków – np. w przypadku trwonienia majątku, uzależnień, nadmiernego zadłużania się czy trwałego konfliktu.
Co daje rozdzielność majątkowa w praktyce?
Po ustanowieniu rozdzielności:
- każdy z małżonków zarządza wyłącznie swoim majątkiem,
- ustaje odpowiedzialność za nowe zobowiązania drugiego małżonka,
- możliwy staje się podział wcześniej zgromadzonego majątku wspólnego – polubownie lub przed sądem.
Rozdzielność majątkowa bardzo często bywa rozważana przez przedsiębiorców, osoby prowadzące działalność gospodarczą lub znajdujące się w podwyższonym ryzyku finansowym
Zachęcam również do zapoznania się z artykułami:
- Podział majątku wspólnego małżonków – najważniejsze zasady
- Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną
w których szerzej omawiam dostępne ustroje majątkowe oraz ich skutki.
- Więcej informacji dotyczących rozdzielności majątkowej znajdziesz w zakładce Sprawy rozwodowe.
- Potrzebujesz pomocy w kwestii rozdzielności majątkowej? Skontaktuj się z moją kancelarią.
