Od lat w obiegu publicznym regularnie powraca informacja, że obowiązek meldunkowy w Polsce „właśnie został zniesiony” albo że „zaraz zniknie”. W praktyce wielu obywateli jest dziś szczerze przekonanych, że meldunek to już wyłącznie relikt przeszłości.

Tymczasem rzeczywistość jest znacznie mniej rewolucyjna.

Obowiązek meldunkowy – stan faktyczny

Wbrew powszechnym opiniom obowiązek meldunkowy w Polsce nadal obowiązuje. Obywatele są zobowiązani do zgłaszania miejsca pobytu stałego oraz – w określonych sytuacjach – pobytu czasowego, zgodnie z przepisami o ewidencji ludności.

Brak świadomości istnienia tego obowiązku nie powoduje jego wygaśnięcia – a w praktyce bywa źródłem problemów administracyjnych, urzędowych, a czasem także procesowych.

Dlaczego meldunek „miał zniknąć”, ale nie zniknął?

Na przestrzeni lat podejmowano liczne próby zniesienia obowiązku meldunkowego. Towarzyszyły im zapowiedzi kolejnych „ostatecznych” terminów likwidacji meldunku oraz obszerne analizy systemowe.

W toku wieloletnich prac – w tym prowadzonych na szczeblu rządowym – doszło jednak do jednoznacznego wniosku: obowiązek meldunkowy jest głęboko powiązany z funkcjonowaniem państwa, w szczególności z:

  • rejestrem PESEL,
  • systemem świadczeń,
  • doręczeniami urzędowymi i sądowymi,
  • ewidencją wyborców,
  • działaniem wielu organów administracji publicznej.

W praktyce oznacza to, że jego całkowite zniesienie wymagałoby przebudowy ogromnej części systemu prawnego i administracyjnego. Tego etapu – mimo wieloletnich zapowiedzi – nigdy nie osiągnięto.

Dlaczego mit zniesienia meldunku wciąż żyje?

Prawdopodobnie dlatego, że:

  • obowiązek meldunkowy jest rzadko egzekwowany w codziennym życiu,
  • przez lata publicznie zapowiadano jego likwidację,
  • wiele osób utożsamia brak sankcji z brakiem obowiązku.

To jednak klasyczny przykład rozbieżności między powszechnym przekonaniem a obowiązującym prawem.

Prawo w praktyce

W praktyce meldunek nadal ma znaczenie m.in. przy:

  • sprawach administracyjnych,
  • doręczeniach pism,
  • postępowaniach sądowych,
  • kwestiach podatkowych i ewidencyjnych.

Dlatego warto wiedzieć, że mimo wieloletnich zapowiedzi i „legendy o zniesieniu meldunku”, obowiązek meldunkowy w Polsce wciąż funkcjonuje.